Türkiye sivil toplum faaliyetleri, afet yönetimi ve dijital medyanın sınırlarını tartışmaya devam ederken, yargı kanadından çok önemli bir son dakika gelişmesi yaşandı. Kahramanmaraş merkezli depremlerin ardından yürütülen faaliyetler ve sosyal medyadaki dezenformasyon iddiaları çerçevesinde başlatılan yasal süreçte yeni bir aşamaya geçildi. Edinilen bilgilere göre, kamuoyunda uzun süre tartışılan sivil yardımlaşma faaliyetleri ve bu süreçteki dijital paylaşımlar kapsamında yürütülen Ahbap Derneği soruşturması çerçevesinde, aralarında Babala TV kurucusu ve sunucusu Oğuzhan Uğur ile dernek yetkililerinin de bulunduğu 10 kişi, emniyetteki işlemlerinin tamamlanmasının ardından adliyeye sevk edildi.
Soruşturmanın Arka Planı ve Gelişim Süreci
6 Şubat depremlerinin hemen ardından bölgede arama kurtarma, lojistik destek ve insani yardım faaliyetleri yürüten sivil toplum kuruluşları ile dijital platformlar, devlet organları ile koordinasyon süreçleri nedeniyle sık sık gündeme gelmişti. Bu dönemde özellikle sosyal medya üzerinden yapılan bazı paylaşımların, kamu düzenini bozduğu, dezenformasyona yol açtığı ve arama kurtarma çalışmalarını sekteye uğrattığı iddiaları yargıya taşınmıştı. Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından başlatılan geniş kapsamlı soruşturmada, deprem sürecinde paylaşılan asılsız ihbarlar, baraj patlaması iddiaları ve yardımların koordinasyonuna ilişkin sistemsel aksaklık iddiaları mercek altına alındı.
Soruşturma kapsamında, sivil toplum örgütlerinin topladığı bağışların usulüne uygun harcanıp harcanmadığı, İçişleri Bakanlığı Dernekler Denetçileri tarafından yapılan denetim raporları ve sosyal medyadaki koordinasyon gruplarının faaliyetleri titizlikle incelendi. Emniyet Genel Müdürlüğü Siber Suçlarla Mücadele Daire Başkanlığı tarafından hazırlanan raporlar doğrultusunda, kamuoyunu yanlış yönlendirerek panik ve kaosa neden olduğu iddia edilen paylaşımların sorumluları tespit edildi. Bu kapsamda ifadeye çağrılan ve gözaltına alınan şüphelilerin emniyetteki sorguları günlerce sürdü.
Adliyeye Sevk Edilen İsimler ve Suçlamaların Kapsamı
Emniyet müdürlüğündeki sorgu işlemlerinin tamamlanmasının ardından, aralarında popüler dijital içerik üreticisi Oğuzhan Uğur’un da yer aldığı 10 kişilik grup, sabah saatlerinde yoğun güvenlik önlemleri altında adliyeye sevk edildi. Şüphelilere yöneltilen suçlamalar arasında Türk Ceza Kanunu’nun ilgili maddelerinde yer alan ‘halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma’, ‘kamu barışını bozmaya teşebbüs’ ve ‘yardım toplama kanununa muhalefet’ gibi başlıklar bulunuyor. Adliyeye sevk edilen kişilerin savcılık makamına verecekleri ifadeler, davanın seyrini ve olası tutuklama taleplerini belirleyecek.
Oğuzhan Uğur ve diğer şüphelilerin avukatları yaptıkları ilk açıklamalarda, müvekkillerinin deprem döneminde tamamen iyi niyetle, hayat kurtarmak ve koordinasyonu sağlamak amacıyla hareket ettiklerini savundu. Dijital platformlar üzerinden yapılan paylaşımların teyit mekanizmalarından geçirilerek yayınlandığı, ancak kriz anının getirdiği olağanüstü koşullar nedeniyle bazı bilgi kirliliklerinin kaçınılmaz olduğu belirtildi. Savunma makamı, suç kastının bulunmadığını ve müvekkillerinin toplumsal sorumluluk bilinciyle hareket ettiğini vurguladı.
Sivil Toplum ve Dijital İletişimin Geleceği
Bu soruşturma, sadece adı geçen isimleri değil, aynı zamanda Türkiye’deki sivil toplum kuruluşlarının ve bağımsız yayıncıların kriz anlarındaki hareket alanını da yakından ilgilendiriyor. Hukukçular ve sosyologlar, bu tür davaların gelecekteki afet durumlarında sivil katılımı nasıl etkileyeceğini tartışıyor. Bir kesim devletin denetim ve koordinasyon yetkisinin mutlak olması gerektiğini savunurken, diğer kesim ise sivil inisiyatiflerin ve bağımsız medyanın kriz anlarındaki hayati rolüne dikkat çekiyor. Soruşturmanın neticesinde ortaya çıkacak hukuki kararın, Türkiye’deki dijital yayıncılık ve sivil toplum mevzuatında emsal teşkil etmesi bekleniyor.
Sıkça Sorulan Sorular
Oğuzhan Uğur neden adliyeye sevk edildi?
Oğuzhan Uğur, deprem döneminde yönetiminde olduğu Babala TV platformunda yapılan bazı paylaşımlar ve dezenformasyona yol açtığı iddia edilen iddialar (örneğin baraj patlaması iddiaları) nedeniyle başlatılan soruşturma kapsamında ifadesi alındıktan sonra adliyeye sevk edilmiştir.
Ahbap Derneği bu soruşturmanın neresinde yer alıyor?
Soruşturma, deprem sürecinde toplanan yardımların koordinasyonu, resmi kurumlarla olan iletişim süreçleri ve sosyal medyada bu yardımlara yönelik yapılan bazı paylaşımların doğruluğunu incelemektedir. Dernek faaliyetlerinin yasal mevzuata uygunluğu bu kapsamda denetlenmektedir.
Soruşturmada hangi suçlamalar yöneltiliyor?
Şüphelilere genel olarak ‘halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma’, ‘kamu görevini usulsüz üstlenme’ ve ‘yardım toplama kanununa aykırılık’ gibi suçlamalar yöneltilmektedir.
Adliyeye sevk sürecinden sonra ne olacak?
Savcılık, şüphelilerin ifadelerini aldıktan sonra ya serbest bırakılmalarına, ya adli kontrol şartıyla salıverilmelerine ya da tutuklama talebiyle sulh ceza hakimliğine sevk edilmelerine karar verecektir.
